SKOK-i do naprawy – raport NBP

Kilka dni temu Minister Finansów, Mateusz Szczurek, porównał SKOK-i do piramid finansowych i wyraził się o kasach jako o podmiotach niosących duże ryzyko dla swoich klientów. Narodowy Bank Polski również podzielił się swoimi spostrzeżeniami w ostatnim raporcie.

Cóż, wyniki spostrzeżeń nie są obiecujące, łagodnie mówiąc. NBP sprawdził cały sektor finansowy. Banki komercyjne i spółdzielcze według raportu mają się dobrze i zachowują płynność finansową i nie niosą ze sobą ryzyka niewypłacalności. Społeczne Kasy Oszczędnościowo-Kredytowe nie mają już tak świetlanej przyszłości. Jak podał jednak Narodowy Bank Polski SKOK-i nie niosą ze sobą ryzyka systemowego.

Działalność SKOK-ów wymaga jednak dodatkowego nadzoru oraz naprawy ich działalności. Oczywiście duża liczba SKOK-ów, jak SKOK Stefczyka (Kasa Stefczyka), SKOK Chmielewskiego, SKOK Jaworzno, powoduje, że o SKOK-ach nie można mówić jako o jednym systemie czy firmie. Niektóre z kas faktycznie są wypłacalne i mają odpowiedni przepływ gotówkowy. Niektóre już w tym momencie są poniżej regulacyjnych minimów, a jeszcze kilka już są niewypłacalne.

Problem SKOK-ów zaczął się w momencie objęcia ich regulacjami Komisji Nadzoru Finansowego (KNF), które miały przybliżyć rodzaj działalności kas do banków. Publikowane wtedy sprawozdania finansowe miały sporo błędów, które były wynikiem jak mówili przedstawiciele kas „innym” rozliczeniom księgowym niż banki i których to rozliczeń SKOK-i musiały się nauczyć. Cóż, takie tłumaczenie faktycznie może nasunąć na myśl przypadek piramid finansowych.

Zła sytuacja finansowa niektórych nie powoduje jednak zagrożeń dla stabilności systemu finansowego. Głównie z racji niewielkiego udziału w rynku, który jak podaje Narodowy Bank Polski wynosi zaledwie 1% aktywów systemu bankowego. Pieniądze klientów są w dużej mierze bezpieczne z powodu Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (BFG). Natomiast restrukturyzacja SKOK-ów będzie w dużej mierze angażować jednak środki z funduszu przez co niesie ryzyko, że BGF nie będzie w stanie pomóc w ważniejszych systemowo przypadkach. Uszczuplanie budżetu BGF wiąże się z większymi składkami od banków, które fundusz muszą zasilać. Co za tym idzie zyski banków będą mniejsze, a w konsekwencji produkty w bankach mogą drożeć dla ich klientów. Co więcej powiększanie wpłat na fundusz może ograniczać zwiększanie buforów kapitałowych, co może być dużym wyzwaniem szczególnie dla banków spółdzielczych.

W ocenie NBP potrzebne jest:

  • Przyspieszenie prac nad wprowadzeniem do polskiego prawa mechanizmu działań naprawczych oraz restrukturyzacji i przymusowej restrukturyzacji (recovery and resolution) dla banków oraz SKOK-ów, w szczególności poprzez implementację Dyrektywy 2014/59/UE; wprowadzenie tych mechanizmów pozwoliłoby na ograniczenie kosztów koniecznej restrukturyzacji sektora SKOK;
  • Intensyfikacja działań restrukturyzacyjnych w sektorze SKOK (opartych w maksymalnym stopniu o wewnętrzne zasoby systemu i minimalizujących koszty publiczne) zmierzających do wzrostu efektywności funkcjonowania sektora oraz zwiększenia odporności i kapitałów tych kas, których sanacja jest możliwa.