Rata stała a malejąca – czym się różnią?

Nie zawsze mamy taki wybór, ale jak już jest to który wariant byłyby dla nas korzystniejszy. Rata stała czy malejąca, która jest korzystniejsza? Jak to zazwyczaj bywa, lepszy wybór nie zawsze jednoznacznie łatwo wskazać ponieważ oba systemy spłat kredytu mają swoje zalety i wady.

Wszystko zależy od danego przypadku oraz danego kredytobiorcy. Żeby mieć lepszy obraz sytuacji trzeba najpierw doprecyzować o co chodzi w różnicach między tymi dwoma rodzajami rat.

Każda rata kredytowa, czy to stała czy malejąca, składa się z raty kapitałowej, czyli części kapitału kredytu, który spłacamy oraz raty odsetkowej, czyli części odsetek jakie płacimy od kwoty kapitału pozostałego do spłaty.

Rata równa, często zwana annuitetową, jest równa w całym okresie spłaty kredytu. Oczywiście w założeniu, że stopy procentowe przez cały okres spłaty będą na tym samym poziomie lub podpisujemy umowę kredytową ze stałą stopą procentową w całym okresie kredytowania. W trakcie spłaty raty równej, w pierwszych ratach spłacamy większą część odsetkową, a mniejszą kapitałową. Można to prosto wytłumaczyć, płacimy odsetki od kwoty, która pozostała do spłaty, dlatego w trakcie spłaty kapitału w kolejnych ratach, pomniejszamy go i przez to w kolejnych ratach mniejszą część zajmują raty odsetkowe.

Przy ratach malejących mechanizm spłaty odsetek jest taki sam. W tym przypadku również najpierw spłacamy większe raty odsetkowe, które maleją wraz ze spłatą kolejnych rat kapitałowych, a przez to kapitału. W systemie rat malejących raty odsetkowe maleją szybciej niż w ratach stałych, a przez to koszt kredytu jest mniejszy. Dzieje się tak ponieważ przy ratach malejących rata kapitałowa jest stała. Przez cały okres kredytowy spłacamy taką samą część kapitału w każdej racie.

Różnicę bardzo dobrze widać na załączonym obrazku:

Raty stałe i malejące

Po lewej stronie są raty stałe, czyli każda rata i następna po niej jest w takiej samej wysokości. Część kapitałowa w trakcie spłaty kredytu wzrasta  z każdą następną ratą. Po prawej zaś widzimy raty malejące, gdzie część kapitałowa jest na stałym poziomie w każdej racie. Co istotne część kapitałowa to kwota kredytu podzielona przez liczbę rat.

Wady i zalety obu systemów spłaty.

W racie malejącej szybciej spłacamy kapitał kredytu, a przez to płacimy mniejsze odsetki od kwoty pozostałej do spłaty. Oznacza to, że taniej kupujemy kredyt od banku. Ale przy racie stałej mamy większą zdolność kredytową. Dlaczego? Raty stałe są niższe od pierwszych rat malejących, dlatego mamy większą zdolność nabywczą przy tych pierwszych.

Przy kredytach zaciąganych na firmę rodzaj rat ma jeszcze mniejsze znaczenie z punku widzenia oszczędności, gdyż część odsetkową możemy wpisać w koszty uzyskania przychodu przez co zmniejszyć podstawę opodatkowania. Część banków jak np. Raiffeisen Polbank przy kredytach na cel dowolny udziela kredytowania tylko w ratach malejących, część woli tylko raty stałe (większy zysk dla banku).  Jeżeli jednak mamy wybór, zdolność i wyższe początkowo raty nie stanowią problemu to korzystniejsza ze względu na koszty całkowite kredytu jest rata malejąca.